Czym jest filozofia przyrody?
Filozofia przyrody (łac. philosophia naturalis, cosmologia) była pierwszym obszarem rozważań filozoficznych w starożytnej Grecji. Z czasem, tematyka filozoficznoprzyrodnicza stała się tylko jednym, choć bardzo istotnym, z działów filozofii. Filozofia przyrody jest również prekursorką nowożytnej nauki, która się z niej wyodrębniła i uniezależniła.
Początkowo filozofia przyrody zajmowała się wszystkimi zagadnieniami współczesnej nauki, rozpatrywanymi jednak najczęściej metodami filozoficznymi. Filozofia, rozumiana jako umiłowanie mądrości, wiązała się z dążeniem do zrozumienia funkcjonowania wszechświata. Miała ona wtedy jednak charakter spekulatywny i brakowało w niej rozwiniętej metodologii badań i rygoryzmu obserwacji. Stopniowo jednak empiryczne badanie rzeczywistości materialnej wyodrębniało się z głównego nurtu badań filozoficznych. W XVII w. nastąpiło rozdzielenie filozofii i nauki. Jeszcze do XIX wieku wielu naukowców było jednocześnie filozofami.
Współczesna filozofia przyrody
zajmuje się rozważaniami nad rzeczywistością materialną, opierając się o dorobek nauk empirycznych, uwzględniając ich metodologię i historię nauki. Podejmuje również problemy pomijane przez nauki empiryczne lub też zajmuje holistyczne stanowisko wobec człowieka i natury.
Od filozofii przyrody należy też odróżnić filozofię nauki, która za swój przedmiot bierze samą naukę, a nie przyrodę. Filozoficzna refleksja nad nauką obejmuje jej krytykę i analizę jej metod badawczych, a także badanie języka nauki.
Zagadnienia występujące we współczesnej filozofii przyrody:
- problem elementarnych składników materii;
- natura czasu;
- natura przestrzeni;
- problemy nieskończoności czasu i przestrzeni;
- problemy prawidłowości zachodzących w przyrodzie, przyczynowości, determinizmu i indeterminizmu;
- istota życia, jego geneza i ewolucja;
- problem świadomości;
- problem matematyczności przyrody;
- podstawowe założenia filozoficzne nauk empirycznych;
- filozoficzne interpretacje teorii naukowych.
Książki, czasopisma, artykuły, blogi
Warsztaty, wykłady, seminaria
Ostatnie aktualności
Nowe perspektywy w filozofii genezy i ewolucji życia. Filozoficzne i naukowo-przyrodnicze elementy obrazu świata (ed. XV). Zaproszenie
W obliczu dynamicznego rozwoju protobiologii, biologii ewolucyjnej i astrobiologii tradycyjne odpowiedzi na pytania o pochodzenie, ewolucję i istotę życia wymagają stałego pogłębiania i aktualizowania. Pytanie o naturę, genezę oraz dynamikę rozwoju życia stanowi jeden z najbardziej fascynujących, a zarazem najtrudniejszych problemów, przed którymi staje ludzki intelekt. Choć nauki przyrodnicze dostarczają coraz bardziej precyzyjnych danych na temat mechanizmów procesów prebiotycznych i bioewolucyjnych, filozofia pozostaje nieodzownym narzędziem, […]
Odkrycie Plutona w interpretacji polskich astrologów
W chwili odkrycia Plutona, którą konwencjonalne wyznacza się na 18 lutego 1930 r. ta (karłowata) planeta była w ruchu wstecznym i znajdowała się 170 47′ Raka. Obecnie (21 stycznia 2026 r.) znajduje się w zodiakalnym znaku Wodnika (30 21′ ) i jest w ruchu prostym. Właśnie dzisiaj Słońce weszło do Wodnika, ale robi to corocznie, więc nie ma sensacji. Pluton po raz pierwszy znalazł się […]
Projekt w przyrodzie? Najważniejsze argumenty za i przeciw
Książka Projekt w przyrodzie? Najważniejsze argumenty za i przeciw to wyjątkowa publikacja nie tylko w literaturze polskiej, ale także światowej. Jej wyjątkowość polega na równomiernym zestawieniu poglądów dotyczących kluczowych zagadnień w ogólnej problematyce pochodzenia Wszechświata, pochodzenia życia i jego rozwoju. Wszystkie zebrane w książce opinie uczonych dotyczą wciąż trwającego w nauce sporu, czy świat należy traktować wyłącznie w kategoriach losowych zdarzeń i praw przyrody, czy może należy […]