Czym jest filozofia przyrody?

Filozofia przyrody (łac. philosophia naturalis, cosmologia) była pierwszym obszarem rozważań filozoficznych w starożytnej Grecji. Z czasem, tematyka filozoficznoprzyrodnicza stała się tylko jednym, choć bardzo istotnym, z działów filozofii. Filozofia przyrody jest również prekursorką nowożytnej nauki, która się z niej wyodrębniła i uniezależniła.
Początkowo filozofia przyrody zajmowała się wszystkimi zagadnieniami współczesnej nauki, rozpatrywanymi jednak najczęściej metodami filozoficznymi. Filozofia, rozumiana jako umiłowanie mądrości, wiązała się z dążeniem do zrozumienia funkcjonowania wszechświata. Miała ona wtedy jednak charakter spekulatywny i brakowało w niej rozwiniętej metodologii badań i rygoryzmu obserwacji. Stopniowo jednak empiryczne badanie rzeczywistości materialnej wyodrębniało się z głównego nurtu badań filozoficznych. W XVII w. nastąpiło rozdzielenie filozofii i nauki. Jeszcze do XIX wieku wielu naukowców było jednocześnie filozofami.

Współczesna filozofia przyrody

zajmuje się rozważaniami nad rzeczywistością materialną, opierając się o dorobek nauk empirycznych, uwzględniając ich metodologię i historię nauki. Podejmuje również problemy pomijane przez nauki empiryczne lub też zajmuje holistyczne stanowisko wobec człowieka i natury.
Od filozofii przyrody należy też odróżnić filozofię nauki, która za swój przedmiot bierze samą naukę, a nie przyrodę. Filozoficzna refleksja nad nauką obejmuje jej krytykę i analizę jej metod badawczych, a także badanie języka nauki.
Zagadnienia występujące we współczesnej filozofii przyrody:

  • problem elementarnych składników materii;
  • natura czasu;
  • natura przestrzeni;
  • problemy nieskończoności czasu i przestrzeni;
  • problemy prawidłowości zachodzących w przyrodzie, przyczynowości, determinizmu i indeterminizmu;
  • istota życia, jego geneza i ewolucja;
  • problem świadomości;
  • problem matematyczności przyrody;
  • podstawowe założenia filozoficzne nauk empirycznych;
  • filozoficzne interpretacje teorii naukowych.

Książki, czasopisma, artykuły, blogi

Warsztaty, wykłady, seminaria

Ostatnie aktualności

Pełnych nadziei Świąt Wielkanocnych!

  Z okazji Świąt Wielkanocnych Zarząd Sekcji Filozofii Przyrody i Nauk Przyrodniczych PTF składa wszystkim Członkom i Sympatykom serdeczne życzenia spokoju, pogłębionej refleksji oraz twórczej energii w pracy naukowej.   Niech ten czas sprzyja odnawianiu intelektualnej pasji, otwartości na nowe perspektywy badawcze oraz nadziei, której źródłem – także dla namysłu nad światem – pozostaje doświadczenie sensu i odnowy, symbolicznie […]

32872 dni z Michałem Hellerem

W auli Uniwersytetu Jagiellońskiego 12 marca 2026 odbyła się uroczystość z okazji 90. urodzin ks. prof. Michała Hellera, połączona z promocją książki „Siedem ważnych słów. Michał Heller w rozmowie z Wojciechem Bonowiczem”. Wzięli w niej udział m.in. przedstawiciele władz UJ z rektorem prof. Piotrem Jedynakiem, rektorzy poprzednich kadencji prof. Wojciech Nowak i prof. Jacek Popiel, prezydent Krakowa Aleksander Miszalski, współpracownicy, przyjaciele i bliscy jubilata. Ksiądz prof. Michał […]

Investigations in the Theory of Knowledge at the Maria Curie-Skłodowska University

W Wydawnictwie Brill ukazała się monografia wydana pod red. Marka Hetmańskiego i Jana Pomorskiego pt. Investigations in Theory of Knowledge at the Maria Curie-Sklodowska University. Praca prezentuje wieloletni dorobek czterech filozofów – Narcyza Łubnickiego, Ludwika Flecka, Leona Koja i Zdzisława Cackowskiego – którzy stanowili dwa pierwsze pokolenia filozofów w UMCS. To antenaci Instytutu Filozofii UMCS, którzy zostali w ten sposób uczczeni na 80-lecie […]

Więcej aktualności

Nasza działalność

RedAkcja
Latest posts by RedAkcja (see all)