Czym jest filozofia przyrody?
Filozofia przyrody (łac. philosophia naturalis, cosmologia) była pierwszym obszarem rozważań filozoficznych w starożytnej Grecji. Z czasem, tematyka filozoficznoprzyrodnicza stała się tylko jednym, choć bardzo istotnym, z działów filozofii. Filozofia przyrody jest również prekursorką nowożytnej nauki, która się z niej wyodrębniła i uniezależniła.
Początkowo filozofia przyrody zajmowała się wszystkimi zagadnieniami współczesnej nauki, rozpatrywanymi jednak najczęściej metodami filozoficznymi. Filozofia, rozumiana jako umiłowanie mądrości, wiązała się z dążeniem do zrozumienia funkcjonowania wszechświata. Miała ona wtedy jednak charakter spekulatywny i brakowało w niej rozwiniętej metodologii badań i rygoryzmu obserwacji. Stopniowo jednak empiryczne badanie rzeczywistości materialnej wyodrębniało się z głównego nurtu badań filozoficznych. W XVII w. nastąpiło rozdzielenie filozofii i nauki. Jeszcze do XIX wieku wielu naukowców było jednocześnie filozofami.
Współczesna filozofia przyrody
zajmuje się rozważaniami nad rzeczywistością materialną, opierając się o dorobek nauk empirycznych, uwzględniając ich metodologię i historię nauki. Podejmuje również problemy pomijane przez nauki empiryczne lub też zajmuje holistyczne stanowisko wobec człowieka i natury.
Od filozofii przyrody należy też odróżnić filozofię nauki, która za swój przedmiot bierze samą naukę, a nie przyrodę. Filozoficzna refleksja nad nauką obejmuje jej krytykę i analizę jej metod badawczych, a także badanie języka nauki.
Zagadnienia występujące we współczesnej filozofii przyrody:
- problem elementarnych składników materii;
- natura czasu;
- natura przestrzeni;
- problemy nieskończoności czasu i przestrzeni;
- problemy prawidłowości zachodzących w przyrodzie, przyczynowości, determinizmu i indeterminizmu;
- istota życia, jego geneza i ewolucja;
- problem świadomości;
- problem matematyczności przyrody;
- podstawowe założenia filozoficzne nauk empirycznych;
- filozoficzne interpretacje teorii naukowych.
Książki, czasopisma, artykuły, blogi
Warsztaty, wykłady, seminaria
Ostatnie aktualności
Grabarz Absolutu. Czy nauka odkopała Boga?- prof. John Lennox
Stowarzyszenie Alexandria i Wydawnictwo W drodze zapraszają na spotkanie z prof. Johnem Lennoxem matematykiem i filozofem z Uniwersytetu Oksfordzkiego.Rozmowa będzie dotyczyła relacji wiary i nauki. Wspólnie zastanowimy się, czy możliwy jest dialog i wzajemne zrozumienie się tych dwóch perspektyw? Czy może konflikt między nimi pozostanie nierozwiązany? Data: 5 czerwca 2026Czas: 18.00Miejsce: platforma Zoom Zapisz się przez formularz :https://forms.gle/7fuZXLMwtgsvUaZA8 Partnerem spotkania jest Wydawnictwo W drodze, które […]
C. S. Lewis. Wyobraźnia, rozum i wiara
Fundacja Prodoteo, Instytut Filozofii Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie, Instytut Filozofii Uniwersytetu Zielonogórskiego zapraszają na konferencję „C. S. Lewis. Wyobraźnia, rozum i wiara”, która odbędzie się w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie 22–23 października 2026 r. Gościem specjalnym konferencji będzie dr Michael Ward (University of Oxford), który wygłosi referat poświęcony kosmologicznej wizji zawartej w „Opowieściach z Narnii”. W programie konferencji przewidziany jest […]
O Arthurze Collierze, George’u Berkeleyu i filozoficznym procesie poszlakowym | Pogawędnik Filozoficzny 174
Zapraszamy do wysłuchania opowieści o pewnym poszlakowym procesie, mającym udowodnić oryginalność słynnej tezy immaterialiistycznej. W 1710 roku George Berkeley ogłosił swój „Traktat o zasadach poznania ludzkiego”, w którym dowodził, że materia nie istnieje. Trzy lata później mało znany duchowny na angielskiej prowincji Arthur Collier opublikował niewielkie dziełko „Clavis universalis”, w którym – jak czytamy w podtytule – dowodzi się nieistnienia świata zewnętrznego. […]