Czym jest filozofia przyrody?
Filozofia przyrody (łac. philosophia naturalis, cosmologia) była pierwszym obszarem rozważań filozoficznych w starożytnej Grecji. Z czasem, tematyka filozoficznoprzyrodnicza stała się tylko jednym, choć bardzo istotnym, z działów filozofii. Filozofia przyrody jest również prekursorką nowożytnej nauki, która się z niej wyodrębniła i uniezależniła.
Początkowo filozofia przyrody zajmowała się wszystkimi zagadnieniami współczesnej nauki, rozpatrywanymi jednak najczęściej metodami filozoficznymi. Filozofia, rozumiana jako umiłowanie mądrości, wiązała się z dążeniem do zrozumienia funkcjonowania wszechświata. Miała ona wtedy jednak charakter spekulatywny i brakowało w niej rozwiniętej metodologii badań i rygoryzmu obserwacji. Stopniowo jednak empiryczne badanie rzeczywistości materialnej wyodrębniało się z głównego nurtu badań filozoficznych. W XVII w. nastąpiło rozdzielenie filozofii i nauki. Jeszcze do XIX wieku wielu naukowców było jednocześnie filozofami.
Współczesna filozofia przyrody
zajmuje się rozważaniami nad rzeczywistością materialną, opierając się o dorobek nauk empirycznych, uwzględniając ich metodologię i historię nauki. Podejmuje również problemy pomijane przez nauki empiryczne lub też zajmuje holistyczne stanowisko wobec człowieka i natury.
Od filozofii przyrody należy też odróżnić filozofię nauki, która za swój przedmiot bierze samą naukę, a nie przyrodę. Filozoficzna refleksja nad nauką obejmuje jej krytykę i analizę jej metod badawczych, a także badanie języka nauki.
Zagadnienia występujące we współczesnej filozofii przyrody:
- problem elementarnych składników materii;
- natura czasu;
- natura przestrzeni;
- problemy nieskończoności czasu i przestrzeni;
- problemy prawidłowości zachodzących w przyrodzie, przyczynowości, determinizmu i indeterminizmu;
- istota życia, jego geneza i ewolucja;
- problem świadomości;
- problem matematyczności przyrody;
- podstawowe założenia filozoficzne nauk empirycznych;
- filozoficzne interpretacje teorii naukowych.
Książki, czasopisma, artykuły, blogi
Warsztaty, wykłady, seminaria
Ostatnie aktualności
Przedłużenie rejestracji – XIX Warsztaty Filozofii Przyrody
Szanowni Państwo, Sekcja Filozofii Przyrody i Nauk Przyrodniczych Polskiego Towarzystwa Filozoficznego serdecznie zaprasza na kolejną edycję dorocznych Warsztatów Filozofii Przyrody. Tegoroczne spotkanie odbędzie się w Gnieźnie na koniec maja – od 28 do 31 maja 2026 roku i zgromadzi badaczy, filozofów oraz wszystkich zainteresowanych filozoficznym wymiarem nauk o przyrodzie. Warsztaty to przestrzeń, w której co roku spotykają się przedstawiciele różnych dyscyplin naukowych – […]
Racjonalność i tajemnica. XXVIII Krakowska Konferencja Metodologiczna. Z okazji 90. urodzin ks. prof. Michała Hellera
Katedra Filozofii Przyrody na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie zaprasza na XVIII Krakowską Konferencję Metodologiczną. Tegoroczna edycja konferencji jest związana z przypadającą na dzień 12 marca 2026 r. 90. rocznicą urodzin Ks. prof. dr. hab. Michała Hellera. Konferencja jest współorganizowana przez Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych w Krakowie oraz Stowarzyszenie „Alexandria”. XVIII Krakowska Konferencja Metodologiczna Racjonalność i Tajemnica W 90 […]