Czym jest filozofia przyrody?

Filozofia przyrody (łac. philosophia naturalis, cosmologia) była pierwszym obszarem rozważań filozoficznych w starożytnej Grecji. Z czasem, tematyka filozoficznoprzyrodnicza stała się tylko jednym, choć bardzo istotnym, z działów filozofii. Filozofia przyrody jest również prekursorką nowożytnej nauki, która się z niej wyodrębniła i uniezależniła.
Początkowo filozofia przyrody zajmowała się wszystkimi zagadnieniami współczesnej nauki, rozpatrywanymi jednak najczęściej metodami filozoficznymi. Filozofia, rozumiana jako umiłowanie mądrości, wiązała się z dążeniem do zrozumienia funkcjonowania wszechświata. Miała ona wtedy jednak charakter spekulatywny i brakowało w niej rozwiniętej metodologii badań i rygoryzmu obserwacji. Stopniowo jednak empiryczne badanie rzeczywistości materialnej wyodrębniało się z głównego nurtu badań filozoficznych. W XVII w. nastąpiło rozdzielenie filozofii i nauki. Jeszcze do XIX wieku wielu naukowców było jednocześnie filozofami.

Współczesna filozofia przyrody

zajmuje się rozważaniami nad rzeczywistością materialną, opierając się o dorobek nauk empirycznych, uwzględniając ich metodologię i historię nauki. Podejmuje również problemy pomijane przez nauki empiryczne lub też zajmuje holistyczne stanowisko wobec człowieka i natury.
Od filozofii przyrody należy też odróżnić filozofię nauki, która za swój przedmiot bierze samą naukę, a nie przyrodę. Filozoficzna refleksja nad nauką obejmuje jej krytykę i analizę jej metod badawczych, a także badanie języka nauki.
Zagadnienia występujące we współczesnej filozofii przyrody:

  • problem elementarnych składników materii;
  • natura czasu;
  • natura przestrzeni;
  • problemy nieskończoności czasu i przestrzeni;
  • problemy prawidłowości zachodzących w przyrodzie, przyczynowości, determinizmu i indeterminizmu;
  • istota życia, jego geneza i ewolucja;
  • problem świadomości;
  • problem matematyczności przyrody;
  • podstawowe założenia filozoficzne nauk empirycznych;
  • filozoficzne interpretacje teorii naukowych.

Książki, czasopisma, artykuły, blogi

Warsztaty, wykłady, seminaria

Ostatnie aktualności

Zmarł prof. dr hab. Włodzimierz Bernard Tyburski

16 lutego 2026 r. zmarł prof. dr hab. Włodzimierz Bernard Tyburski, filozof i etyk, emerytowany pracownik Instytutu Filozofii UMK. Miał 82 lata. Prof. dr hab. Włodzimierz Tyburski urodził się 20 sierpnia 1943 roku w Sierpcu. Tytuł magistra historii uzyskał na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu w 1967 roku na podstawie pracy „Młodzież Prus Królewskich na uniwersytetach obcych do poł. XV w.”, którą napisał […]

Everything Evolves: From Cells to Cell Phones

Zapraszamy na Otwarte Seminarium Instytutu Biologii i Ewolucji Człowieka (online) z udziałem Prof. Marka Vellenda. Mark Vellend jest profesorem biologii na Université de Sherbrooke oraz członkiem Royal Society of Canada. Jest autorem książek The Theory of Ecological Communities oraz Everything Evolves: Why Evolution Explains More than We Think, from Proteins to Politics. Seminarium skupi się wokół jego ostatniej książki. I tym […]

Teologia i Wszechświat – Michał Heller

Czy wiara ma coś wspólnego z naukami przyrodniczymi? Ks. Michał Heller pokazuje, że tak. Łączy je idea racjonalności, która jest kluczem do zrozumienia Wszechświata, przenikniętego stwórczą obecnością Boga i zarazem poddającego się badaniu przez nauki empiryczne. Wydanie to stanowi zbiór trzech książek autora o racjonalności: Nowa fizyka i nowa teologia; Moralność myślenia oraz Czy fizyka jest nauką humanistyczną?. To obowiązkowa lektura dla wszystkich, którzy chcą się dowiedzieć, dlaczego nauka i wiara […]

Więcej aktualności

Nasza działalność

RedAkcja
Latest posts by RedAkcja (see all)